we zijn van 't Stad en 't Stad is van ons allemaal

Hier kan u lezen wat volgens mij de ambitie van de stad moet zijn. Want als ergens in Vlaanderen kan en moet bewezen worden dat de toekomst aan de stad is, dan is het in Antwerpen. In vergelijking met grootsteden in Europa of de Verenigde Staten, en zeker met de megasteden van de derde wereld en de nieuwe industrielanden, zijn de Vlaamse steden dorpen. Toch hebben steden in Vlaanderen een slecht imago, en al langer dan vandaag. Niet zo lang geleden waren de steden in de ogen van velen oorden van verderf. Die afkeer voor de stad is er bij veel Vlamingen nog niet helemaal uit. Ook vandaag hebben heel wat mensen het niet zo begrepen op de stad als leefomgeving. Om het even heel karikaturaal te stellen: wie het zich kon veroorloven, zocht de voorbije decennia de luwte op van de groene stadsrand die daardoor alsmaar minder open en groen wordt. Vanuit hun dorpen en randgemeenten vergroten de gevluchte stedelingen sindsdien de verkeersdrukte waarvoor ze de stad zijn ontvlucht. Ze staan elke ochtend in de file die ze zelf veroorzaken. Wie het minder goed had, bleef in de stad achter. En om de karikatuur voort te zetten: alleen wie helemaal van geen hout pijlen weet te maken, wordt door de stad aangetrokken. Deze nieuwe stedelingen komen van overal, uit de rest van het land en de wereld. Zij stellen al hun hoop op de stad. Die moet hen helpen vooruit te geraken in het leven. De nieuwe stadsbewoners voegen zich bij de blijvers die niet over de middelen beschikten om de stad te verlaten. Gelukkig gaat het met deze karikatuur zoals met alle andere. Zij dekt niet de hele werkelijkheid. Een groot aantal tweeverdieners is altijd in de stad blijven wonen. En steeds meer jonge, creatieve of hooggeschoolde jongeren vinden de weg naar de stad. Of ze blijven er hangen na hun studies. Welstellende ouderen ruilen hun villa aan de rand voor een chique flat in de stad. Ze zoeken het comfort op van de geconcentreerde dienstverlening en kunnen in de stad ook zonder auto mobiel zijn. Er is ongetwijfeld al sinds enkele jaren sprake van een kentering. Toch blijft de grote stad een overwegend negatief imago behouden. Verkrotting, criminaliteit, achterstandsbuurten, werkloosheid, verloederde winkelstraten, verkeerschaos, moeilijk inpasbare nieuwkomers: dat is voor Vlamingen de stad. Nuance: dat is voor veel Vlamingen de grotere stad. Dat is voor veel Vlamingen Antwerpen. Dat verklaart meteen waarom voor Leuven of Brugge stedelijkheid geen hinder oplevert. Hun positie van kleinere steden wordt niet ondermijnd door de gedachte dat de stad als leefomgeving niet aantrekkelijk is. Voor Antwerpen ligt dat iets anders. Antwerpen draagt in Vlaanderen het volle gewicht van de grootstad. Deze vaststelling maakt de uitdaging voor Antwerpen tegelijk eenvoudig en vreselijk ambitieus. We hebben de historische opdracht om van onze stad de meest aantrekkelijke leefomgeving te maken voor wie er woont, werkt of op bezoek komt. De stad moet weer de plaats worden om te wonen, en dus aanlokkelijker dan rand of platteland. De stad moet tegelijk het centrum van werk, onderwijs, ontspanning en culturele ontplooiing blijven. Die uitdaging kunnen we realiseren. Daarvoor moeten we de troeven van kleinere gemeenschappen koppelen aan de troeven van de grootstad. We moeten stimuleren wat mensen beschouwen als de kracht van kleinere gemeenschappen: samenhorigheid, groepsgevoel, trots op de streek, continuﴥit, veiligheid, voorspelbaarheid. Tegelijk mogen we nooit de wezenskenmerken van de grotere stad uit het oog verliezen: economische activiteit, levendigheid, vrijheid en vooruitstrevendheid, emancipatie, avant-gardisme, mobiliteit. Als ergens in Vlaanderen kan en moet bewezen worden dat de toekomst aan de stad is, dan is het in Antwerpen. Die ambitie moeten we hebben, in 't Stad.